Լավ քաղաք է Վանաձորը, բայց ես մեր Արցախն եմ ուզում

 Զրուցում եմ Լոռու մարզում, ավելի կոնկրետ` Վանաձորում տեղավորված արցախցի բարեկամիս` վաթսունամյա  Հայկի հետ։ Հարցնում եմ` քաղաքի, մարդկանց մասին, իր ընտանիքի, պրոբլեմների մասին։

Ասում է` վերջից սկսեմ. հարցնում ես պրոբլեմների մասին։ Դե, դու ինքդ ինձնից լավ գիտես, թե ինչ ասել է ծննդավայր, տունուտեղ, հայրենիք կորցրած մարդ։ Նույնն է, ինչ ծառից կոպտորեն կտրած, մի կողմ նետած ճյուղի կտորը։ Բայց դե, ի՞նչ եմ ասում, ծառի ճյուղը հոգի չունի, գիտակցությունից զուրկ է, հիշողություն չունի, զգացմունք չունի, ցավ չի զգում...

Մի քանի րոպե լռում է ու շարունակում. Մանկությունս, երիտասարդությունս, այն ծեր թթենին, որի տակ հանդիպում էի սիրած էակի հետ, իմ ձեռքով տնկած մի քանի տասնյակ ծառերը, իմ ձեռքով կառուցած երկհարկանի տունը, ամեն ինչ, ինչ ունեի, ինչ ես էի ստեղծել իմ այս կոշտացած ձեռքերով, ինչ կառուցել էին իմ հայրը, պապերը, նրանց ապուպապերը, հարազատներիս գերեզմանները, իմ ապրած վաթսուն տարվա կյանքի, իմ հիշողությունների հետ մնացել է էնտեղ, ինձնից խլված իմ հայրենիքում...

Հետո նայում է ինձ, տխուր նայում է աչքերիս մեջ ու մեղավոր շշնջում` ներիր, քո մեծ ցավն էլ տակնուվրա արեցի... Հա, Վանաձորի, լոռեցի մեր հայրենակիցների մասին հարցրեցիր։ 

Կրկին լռում է, փորձում է մտքում շրջել ԱՅՆ մի էջը, ցավոտ, ողբերգական, դաժան էջն ու վերադառնում է այս, նոր իրականություն` լավ մարդիկ են։ Հանգիստ, բարեհոգի, ինչ-որ տեղ մեզ` արցախցիներիս նման, ինչ-որ տեղ մեզնից տարբեր...

Վանաձորում, որ էն տարիներին Կիրովական էինք ասում (ի դեպ, այստեղ էլ շատերը շարունսկում են Կիրովական ասել), մինչ այդ երբեք չեմ եղել։ 1988-ի կործանարար երկրաշարժից հետո երբ Արցախից ևս մի մեծ շարասյուն օգնության եկավ, այդ սարսափելի օրերին ես էլ էի կամավոր գրվել ու եկել։ Բայց Լենինականում էր մեր խումբը... Մղձավանջ էր դա։ Էդ օրերին Լենինական, կարծում եմ` նաև Կիրովական ու Սպիտակ այլևս  քաղաքներ չէին, այլ համատարած փլատակներ...

Հա, Վանաձորի մասին էիր հարցնում։ Դեռևս էն` սովետական տարիներից գիտեի, որ Հայաստանի երրորդ քաղաքն է` Երևանից ու Լենինական-Գյումրիից հետո։ Միշտ էլ այդպես էի կարծում` Ստեփանակերտից առնվազն կրկնակի մեծ ու թերևս ավելի սիրուն։ Բայց մեծ էր զարմանքս, երբ տեսա, որ ընդամենը միայն մեծ է, բայց ավելի սիրուն չէ։ Մի տեսակ խեղճ, գավառական` ոչ վատ իմաստով, ոնց որ անցյալ դարերի կեսերին մնացած սուսիկ-փուսիկ քաղաք է։

Ապշած էի, որ քսղաքային տրանսպորտը բացառապես հին, դարն ապրած գազել-ներից է կազմված։ Մեզ մոտ էդպիսի մեքենաները «սպիսատ» էին անում, արգելում էին օգտագործել որպես ներքաղաքային երթուղային տրանսպորտ։ Մեզ մոտ` Ստեփանակերտում հիմնականում մեծ, լուսավոր ավտոբուսներ էին աշխատում։ Նաև էստեղ էդ գազելների ավտովարորդներից շատերը հանգիստ ծխում են մեքենա վարելիս ու թերևս բոլորը ռաբիս են միացրած լինում։ Մեզ մոտ նման բան չկար...

- Կարծես միայն բացասականն ես տեսնում` ընդհատում եմ զրուցակցիս։

- Չէ, չէ, լավ, հրաշալի մարդիկ են։ Էնպես ստացվեց, որ մի քանի անգամ ուշ գիշերին շտապ օգնություն կանչեցինք։ Միայն բժիշկն էր` դեղորայքների ճամպրուկով։ Ու նրանք էլ գերազանց նաև սրսկում են։ Իսկ մեզ մոտ ո՞ր բժիշկը սրսկիչը ձեռը կառներ։ Դա միայն բուժքրոջ գործ է նրանց համար, ու պատիվ չի բերում բժշկին` ասեղ վերցնել ձեռը... 

Վերջին օրերին քաղաքի կենտրոնական հատվածից դուրս եկող ճանապարհն էին ասֆալտապատում։ Էնպես խնամքով ու որակով էին աշխատում, որ մերոնց հետ համեմատելի չէ։

- Հիմա էլ միայն գովեստներ ես անում,- կատակում եմ։

- Չէ, լավն էլ եմ նշում, վատն էլ։ Օրինակ, ինձ դուր չի գալիս, որ Վանաձորում քաղաքի փողոցային բոլոր լույսերը ժամը 12-ից հետո միշտ անջատում են։ Դուր չի գալիս, որ հաճախ են առանց զգուշացնելու բնակելի շենքերի, թաղամասերի լույսերն անջատում։ Քաղաքի այլ հատվածներում չգիտեմ ինչպես է, բայց մեր Տարոն թաղամասում ջուրը նույնպես երբեմն անջատում են` առանց բնակիչներին իմաց տալու կամ պարզապես կեղտոտ ցեխաջուր են բաց թողնում։

Իսկ ստեփանակերտում վերջին տարիներին համարյա ջրի պրոբլեմ չկար, չհաշված բլոկադայի օրերը։

Նորից դրականն սսեմ` էստեղ քաղաքում մարդիկ պարտաճանաչ հետևում են լուսաֆորներին` ճանապարհն անցնելիս։ Վանաձորցի ավտովարորդները նույնպես օրինապահ են էդ հարցում` ի տարբերություն մեզ։

Նաև էստեղ Ստեփանակերտի համեմատ ավելի ցուրտ է, իսկ Տարոնում նաև գլխարկդ գլխիցդ թռցնող քամիներ են...

Գիտես ինչ, իսկապես լավ քաղաք է Վանաձորը, նաև մարդիկ են լավ, ուրախությամբ միշտ կուզեի այստեղ հյուրընկալվել, բայց ես մեր Արցախն եմ ուզում, ինձնից խլված իմ կյանքն եմ ուզում։ Եվ ուզում եմ իմ հայրենիքը ծախողներն ամենադաժան մահով պատժվեն,- եզրափակեց բարեկամս ու շրջվեց, որպեսզի չտեսնեմ թաց աչքերը։

«Հրապարակ» օրաթերթ

Բան չեմ հասկանում, էս ի՞նչ արեցին երկիրս...

Ավտովարորդներից, հատկապես տաքսու վարորդներից կարելի է շատ բան պարզել հանրային տրամադրությունների, ազգաբնակչության վարք ու բարքի, դավանած արժեքների, առկա մեծ ու փոքր պրոբլեմների, ի վերջո, նաև ընդհանրսպես տվյալ պետության, երկրի մասին։

Հանգամանքների բերումով ավտովարորդների հետ ավելի շատ եմ շփվում, քան հանրության որևէ այլ խավի հետ։ Հաճախ իրենք են զրույց բացում, պատահում է, ես եմ խոսեցնում վերջիններիս։ Լինում են դեպքեր, չեմ ցանկանում ցույց տալ, որ արցախցի եմ, իսկ իմ գրականից իրենք չեն կռահում, որ տեղացի չեմ։ Երբեմն էլ չեմ թաքցնում արցախցի լինելս, որպեսզի իմանամ, թե ինչ են մտածում մեր մասին, մեզ հետ կատարվածի մասին։

Իմանալով, որ արցախցի եմ, տաքսու վարորդ Գևորգը զրույց բացեց` հայտարարելով, որ Արցախը նախկիններն են ծախել։

Թերևս ամենատարածված կարծիքն է դա, արդեն շատերից եմ անձամբ նման մեկնաբանություն լսել, որը վերևից հալած յուղի պես լցրել են մարդկանց գլուխները։

Պարզ օրինակով փորձեցի զրուցակցիս բացատրել. ասենք ես ձեր քաղաքապետն եմ, դու էլ պայքարում ես քաղաքապետ դառնալու համար։ Քեզ հայտնի է դառնում, որ ես արդեն քո քաղաքը ծախել եմ։ Դա իմանալով, կցանկանայի՞ր ինձ գահընկեց անել ու քաղաքապետ դառնալ։

Ավտովարորդն անմիջապես պատասխենեց` չէ, ոչ մի դեպքում։

Հարցրի` այդ դեպքում ինչու՞ է ներկայիս ղեկավարդ նախկինից աթոռը զավթել, երբ գիտեր, որ նախկիններն արդեն արել են իրենց սև գործը` Արցախը ծախել են, համաձայնել են Սյունիքը, Գեղարքունիքը, Ջերմուկը, Հայաստանի տարածքները հերթով տալ, ազերիներին բերել Հայաստան։ Ու որպեսզի զրուցակցիս մեջ այլ կասկածելի հարց չմնա, ասացի` նախկիններին ու ներկաներին պետք է պատասխանատվության ենթարկել, դատել ու պատժել, բայց ներկաներին երիցս ավելին է հասնում` ու ամենադաժան դատավճիռը։

Զրուցակիցս շվարած ասաց` «դե, եսի՞մ» ու տևական լռությունից հետո ոչ այն է որպես պատասխան, ոչ այն է ինքն իր հետ խոսելով, մի քանի անգամ ասաց` «Բան չեմ հասկանում, էս ի՞նչ արեցին երկիրս...»։

Հերթական տաքսիստ զրուցակիցս, ի տարբերություն մոտավորապես իմ տարիքի առաջին ավտովարորդի, ջահել է, ինձ որդի է սազում։ Նա խոստովանեց, որ դեռ չի իմանում, հստակ ինֆորմացիա չունի, թե ինչու այսպես եղավ, ով հանձնեց Արցախը, ով է գլխավոր մեղավորը։ 

Նա ասաց, որ Նիկոլին չի սիրում, ատում է, բոլոր առումներով նա անտանելի, վատ մարդ է իր համար, բայց ինքը նրան չհարգելու, նրան ատելու իր պստճառներն ունի, վսահ չէ, համոզված չէ, որ հենց նա է ծախել Արցախը։ 

Երիտասարդ մյուս տաքսիստ Հակոբն ասսց, որ ինքը գյումրեցի է, ուղևորներ է բերել Վանաձոր ու մի կես ժամ հետո նրանց պիտի Երևան տանի։ Իմ հարցին, թե գյումրեցիներն ինչպես են վերաբերվում ռուսներին, ռուսական ռազմաբազային, ասաց` տարբեր։ Հետո շարունակեց. «Շատերը կան, որ կցանկանային հենց վաղը ռազմաբազան հանել տալ, բայց նրանք չեն հասկանում, որ ռուսը գնա, թուրքն է գալու։ Էշ-էշ դուրս են տալիս, թե ամերիկացին, եվրոպացին, ֆրանսիացին գալու են մեզ պաշտպանեն... Տեսնում ենք, թե խախոլներին ոնց են պաշտպանում` զենք են տալիս, թե դուք ու ռուսներն իրար փրթեք...»։

Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների մասին հարցրի, ասաց. «Հոպար, էդ հարցին կարճ պատասխանեմ` կուզին գերեզմանը կուղղի»...

Յանդեքս-ով, ինչպես ինքն է ասում, «տաքսավատ» անող հաջորդ զրուցակիցս վաթսունն անց, գեր տղամարդ է` տեսքով մոտավորապես Չերչիլի նման։ Ես փորձեցի զրույց բացել։ Կարծես չէր ուզում, զրուցելու ցանկություն չուներ, բայց երբ իմացավ, որ արցախցի եմ, ասաց. «Շատ վատ վարվեցին ղարաբաղցիների հետ։ Հազարավոր ջահելների տարան կոտորեցին, գերեզման դրեցին, թե էդ մենք չենք արել, մենք նե պրիչոմ, էդ նախկիններն են ձեր զավակներին սպանել, Ղարաբաղը նախկիններն արդեն հանձնել էին, բայց բանալիները չէին տվել»։

Լսում եմ ողջ օրը ղեկի առջև նստած այս մարդկանց ու ամեն անգամ մտածում` այս մարդիկ քաղաքականություն գիտեն, թե ոչ, իրենց դատողություններում ճիշտ են, թե սխալ, հավատում են իրենց երկրի իշխանություններին, թե ատում կամ անիծում, բայց այս մարդիկ իրենց ուղևորներին տանում, տեղ են հասցնում։ Իսկ ահա, երկրի ղեկի մոտ հայտնվել են մարդիկ, որոնք շարունակ վթարների ու աղետների են տանում հազարավոր, հարյուր հազարավոր, միլիոնավոր մարդկանց, բայց դրա համար ոչ մի պատասխանատվություն չեն կրում, նրանց դատող ու պատժող չկա։ 

Վարդգես Օվյան

«Հրապարակ» օրաթերթ

Հեքիաթի և իրականության միջև

 Տարիներ առաջ, դեռևս մինչև գերագույն հրեշի կողմից խաբեությամբ իշխանություն զավթելը, երբ Արցախն ուներ մոտ 12 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածք, ես գիտեի, որ գալու է այս օրը, որովհետև ՀՀ-ի և Արցախի իշխանությունների գործունեությունը միտված էր դրան։ Քանդելով, ավերելով ու հատկապես երկիր թալանելով պետություն չեն կառուցում, և սովորաբար նորմալ երկրներում թալանչիներն ու զանազան պարազիտները ոչ թե երկրի ղեկին են լինում, այլ բանտում։

Ու քայլ առ քայլ մոտեցրինք և եկավ այդ օրը։ Արևմտյան Հայաստանի ճակատագրին արժանացավ նաև պատմական Հայաստանի տասերորդ նահանգը` Արցախը, Հայաստանի հյուսիս-արևելյան հատվածը, որ ներկայիս ՀՀ-ի արևելյան դարպասն էր։

Այս ամենը կատարվեց անկախական կոչված ժամանակահատվածում հերթով իրար փոխարինող ապազգային իշխանությունների, նույնքան ապազգային ու տականք ընդդիմության և ժողովրդի մասնակցությամբ կամ անտարբերության պայմաններում։ Որովհետև կեղծիքի, ստի, անօրինությամբ փչած, ուռճացրած փուչիկը ի վերջո մի օր պայթում է։ Ու պայթեց։ Ու կրկին ցեղասպանություն, արտագաղթ, հազարավոր խեղված ճակատագրեր և հայրենիքի կորուստ։

Այս ամենի պատճառները շատ-շատ են, իսկ ամենագլխավորը, որ մեկ դար առաջ ակնարկել էր մեծն Թումանյանը` որովհետև մենք «ներսից ենք փչացած»։ Մենք ոչ միայն տարրական հարգանք չունենք ՀՈՂԻ, սեփական երկրի հանդեպ, այլև մեզ համար խորթ են լավի, գեղեցիկի գնահատումը, մեծահոգությունը, երախտագիտությունը, արժանապատվության զգացումը։ Փոխարենը մեր արժեհամակարգում առաջին տեղերում են կեղծիքը, խաբեությունը, նախանձը, երախտամոռությունը, ցանկացած տականքության պաշտամունքը, որոնք համազգային դարձած տգիտության պայմաններում ուղղակի սարսափելի կործանարար վերջաբանի են հասցնում։

Մենք ատում ենք ճշմարտությունը, որովհետև այդ «անտերը» միշտ դառն է լինում։ Փոխարենը սիրում ու պաշտում ենք գեղեցիկ սուտը, շքեղ հանդերձավորված կեղծիքը։ Չենք ուզում տեսնել մեզ ոչ հաճո դաժան իրականությունը, աչքներս փակում, երազների գիրկն ենք ընկնում ու մեզ խաբում վարդագույն պատրանքներով ու քաղցր, հրաշապատում հեքիաթներով, որտեղ շուտով ազատագրելու ենք Մուշն ու Սասունը և Ստամբուլն «արյան ծով» ենք սարքելու...

Նիկոլի պայմանավորվսծ պատերազմից հետո մեր գեներալներից մեկը հայտարարում էր, որ շուտով մերն են լինելու Շուշին ու Հադրութը` թքած ունենալով, որ դրա նախադրյալները զրո են։ Այսօր էլ նույնատիպ հեքիաթներ են հնչում Արցախը կրկին ետ բերելու մասին և, ցավոք, մարդիկ հենց նման ստերն են սիրում, իրենց տրամադրում, որ այդպես էլ լինելու է։ Մոլեռանդ հավատացյալներն էլ դրան գումարում են` աստված շուտով պատժելու է մեր թշնամուն։

Իսկ այս ամենի, վարդագույն ցնորքների ու հեքիաթների փոխարեն մեր դիմաց դաժան ու ծանր իրակսնությունն է` զոհասեղանին դրված Սյունիքով, Գեղարքունիքով ու ընդհանրսպես ողջ Հսյաստանը կորցնելու փաստով։ Երևանի սրճարաններում ծխի քուլաներ թռցնող ջահելների սրճի բաժակներում սև մրուրն անգամ վարդագույն է երևում, իսկ Սյունիքն իր ճակատագրով շատ հեռու, ինչպես մի ժամանակ Արցախն էր շատ հեռու ու իշխողն այն էր, որ մայր կկվի պես այն կարելի էր նետել աղվես-թշնամու բերսնը, որպեսզի «լավ ապրենք»։ Դե, ի՞նչ կա որ` Սյունիքն էլ կտան, Ջերմուկն ու մյուս բնակավայրերն էլ կտան, որպեսզի ազգ ու ժողովրդից բնակչություն, ամբոխ, բոշա դարձած մարդակույտը «լավ ապրի»` չհասկանալով ու չցանկանալով տեսնել, որ վաղն ինքն է դառնալու թշնամու բերանը նետված «կկվի ձագը»։

ՎԱՐԴԳԵՍ ՕՎՅԱՆ

«Հրապարակ» օրաթերթ

Սրընթաց վայրէջքը շարունսկվում է

Սամվել Շահրամանյանը մի քանի օր առաջ հարցազրույցում ասաց, որ սեպտեմբերի 19-ին երբ թուրքերը հարձակման անցան, ինքը հասկացել է, որ մենք մեն-մենակ ենք։

Այսինքն` թշնամու կողմից հերթական պատերազմ սանձազերծելու օրը մարդը հասկացել է, երկրի փաստացի ղեկավարը գլխի է ընկել, որ մենք մենակ ենք։ Իսկ ես` ոչ քաղաքագետս, ոչ երկրի ղեկավարս, այդ պատերազմից մոտ 4-5 օր առաջ 2020 թ. նիկոլի պայմանավորված պատերազմից հետո մի բուռ դարձած Արցախի քարտեզով հոդված էի տեղադրել իմ էջում (որը տպագրվել էր նաև «Հրսպարակ» թերթում) ու հավելել` «Հիմա այս քարտեզի վրա համառոտ քննարկենք, թե որտեղ ենք գտնվում, ովքեր են մեր հարևանները, բարեկամները, դաշնակիցները, թշնամիները»։

Ներկայացնելով մեր բոլոր հարևան երկրների` Ադրբեջանի ու Թուրքիայի, Վրաստանի ու Հայաստանի, Իրանի ու Ռուսաստանի, ինչպես նաև Արևմուտքի վերաբերմունքը մեր հանդեպ, բացատրել էի, որ մենք չունենք բարեկամ, դաշնակից երկիր, չորս կողմից շրջապատված, պաշարված ենք թշնամիներով ու միայնակ ենք...

Հոդվածս այսպես էի եզրափակել.«Եվ մեզ համար հարցերի հարցն է` ի՞նչ է մեզ սպասում ու ի՞նչ կարող ենք անել, որ գոնե կարողանանք պաշտպանել ու փրկել արցախցիներին»։

Ի դեպ, Արա Հարությունյանը ոչ միայն ամիսներ առաջ, այլև անգամ տարիներ առաջ էր գրել, զգուշացրել սպասվող աղետի մասին։

Եթե մեր ղեկավար կոչվածներն այդ օրերին, հատկսպես դրանից ավելի վաղ ահազանգեին աշխարհով մեկ, որ մենք թշնամու կողմից շրջափսկված ու պաշարված ենք և հերթական անգամ ցեղասպանվելու վտանգի առաջ, ու պահանջեին մեզ հումանիտար միջանցք տրամադրել և մի քանի ամիս ժամանակ տալ, որպեսզի առանց անօրեն անցակետերի դուրս գանք Արցախից, իսկ Ադրբեջանից պահանջեինք փոխհատուցում` մեր հայրենի հողի դիմաց, ապա ոչ թե այսպես խայտառսկ ձևով, այլև երիցս ավելի արժանապատիվ կարտագաղթեինք մեր երկրից։

Սակայն նման բան չեղավ, որովհետև երեք տասնամյակ շարունակ մեզ ղեկավարում էին բառիս բուն իմաստով տգետ ու ընչաքաղց կարիերիստները, որոնք ոչ մի գաղափար չունեին քարտեզից, մեր աշխարհագրական դիրքից, մեր հանդեպ անխտիր բոլոր հարևանների վերաբերմունքից ու փոխարենը միայն հրաշալի գիտեին երկիր ավերելը, թալանելը և օրուգիշեր ժողովրդին կեղծիքով ու ստերով կերակրելը։

Ու եղավ այն, ինչ պիտի լիներ, քանի որ արդեն ստեղծվել էին իդեալական նպաստավոր պայմաններ` թուրքերի ու Արևմուտքի ջանքերով երկրի ղեկին հայտնվել էին բացահայտ թշնամու շահեր սպասարկող ապազգային տարրերը։

Երեսուն տարի թշնամին կոնկրետ գործ է արել, հզորացել, դիվանագիտական, տեղեկատվական դաշտերում ու բոլոր ոլորտներում նպատակաուղղված աշխատում էր, իսկ մեր քաղաքական գերագույն ոչնչություններից մեկը, որ իրեն նժդեհական էր ներկայացնում, եվրախորհրդարանի ամբիոնից 2011-ին ի լուր աշխարհի հայտարարում էր, թե Ադրբեջսնը պատերազմի է պատրաստվում, իսկ մենք մեր ժողովրդին խաղաղության ենք պատրաստում։ Ու մեկը չեղավ այդ տհաս, տգետ, ընչաքաղց արարածին ասեր` Նժդեհի գաղափարներից ու բարոյականությունից հազարավոր մղոն հեռու, բայց նժդեհականությունը քեզ համար դիմակ դարձրած մարդուկ, բա քո Նժդեհը չի՞ ասել` «Խաղաղություն ես ուզում, պատրաստվիր պատերազմի»...

Ու երեք տասնամնակ ահա այս կարգի բոլոր առումներով, ու հատկապես քաղաքականապես տգետ, դիլետանտ, սոված, ագահ, կարիերիստ, նավից պարահանդես ընկած արկածախնդիրներին ու բախտախնդիրներին ենք ղեկավարներ ընտրել, ու պարզ է, որ մի օր փուչիկը պիտի պայթեր։ Եվ պայթեց։

Ցավոք սրընթաց վայրէջքը, անկումը դեպ անդունդ շարունսկվում է։

Մակաբույծը

 Մակաբույծների մասին գրելն այնքան էլ հաճելի զբաղմունք չէ։ Բայց դե, չգրելն էլ սխալ է, որովհետև եթե այդ չարիքի մասին չգրվի, դրա դեմ պայքար չմղվի, Երկիր մոլորակը ծածկվելու է նման մակաբույծներով և վերացնի գեղեցիկ ու վեհ ամեն բան 

Բայց այս անգամ ուզում եմ խոսել մարդ- մակաբույծի մասին։ Նրան պայմանական կարող ենք  կոչել ցանկացած անվամբ ու ազգանվամբ։ Ասենք` Արշամ Պարսամյան, Արման Թադևոսյան կամ Արմեն Թովմասյան և այլն։ Բայց ընտրենք սրանցից մեկը` երկրորդը կամ հենց վերջինը։

Ուրեմն այսպես։ Վերջին մոտ երկու տարում չճանաչված փոքրիկ մի երկրի քաղաքացիական ծառայության խորհրդի ղեկավար էր աշխատում սույն արարածը, որին անվանեցինք Արմեն Թովմասյան։ Այս գոյացությունը չէր սիրում այդ կառույցը, որի պետն էին նշանակել, իսկ աշխատողներին հիմնականում ատում էր։ Անշուշտ նա կարող էր հրաժարվել վերոհիշյալ հիմնարկը ղեկավարելու առաջարկից, բայց չէ, նրա նմանների համար կարեւորը պաշտոնն է, ո՞նց կարող էր հրաժարվել։ Նաեւ` այս երեք տասնամյակում այդ երկրում ո՞վ է բարձր պաշտոնից հրաժարվել, որ նա հրաժարվեր։ Դատարկ պահածոյատուփն անգամ երբ դնում են նախարարի աթոռին, անմիջապես իրեն համարում է անփոխարինելի նախարար։

Ի դեպ, անցյալ տարվա սկզբներից սույն «պարոնը» գտնվելով Երեւանում, ամիսներ շարունակ այդպես էլ իր համաձայնությունը չտվեց, որպեսզի բաժիններից մեկի վարիչի թափուր պաշտոնում, օրենքի համաձայն, որպես պաշտոնակատար նշանակեն այդ բաժնի երկու արժանի, պրոֆեսիոնալ աշխատողներից որեւէ մեկին, որը պաշարման մեջ գտնվող, հազար ու մի հոգսերի մեջ խրված լինելով, թեկուզ  մի չորս ամիս համեմատաբար բարձր աշխատավարձ կստանար...

Շարունակ պատճառաբանում էր, որ շուտով վերադառնալու է ու անձամբ լուծի այդ հարցը... 

Այդ ընթացքում, շրջափակված այդ երկրում ապրող բարեկամս, որ այդ երկրի ազատագրության համար մղված բազմաթիվ պատերազմների մասնակից էր, առանց վախենալու, «Կարմիր խաչի» ուղեկցությամբ թշնամու անօրեն անցակետով անցավ, եկավ Երեւան, սիրտը վիրահատեցին, ու կրկին հետ վերադարձավ։ Եվ ոչ միայն նա։ Բայց սույն «պարոնն» այդպես էլ չբարեհաճեց վերադառնալ հայրենի երկիր, որպեսզի իր աշխատողների հետ կիսի պաշարման ու սովի ողջ «հմայքը»...

Պաշտոնավարման ողջ ժամանակահատվածում, երբ «խնամի-ծանոթ-բարեկամ» սկզբունքով նա հայտնվել էր վերոհիշյալ հիմնարկի ղեկավարի աթոռին, այդպես էլ հարկ չհամարեց գոնե փոքրիկ մի էքսկուրս կատարել իր ղեկավարած հիմնարկով, բացել աշխատասենյակների դռներն ու ծանոթանալ, թե աշխատողները ոնց են տեղավորված, որ բաժին որտեղ է գտնվում, ով որտեղ է նստում, արդյո՞ք բոլորն ունեն աթոռներ, թե՞ կանգնսծ են աշխատում։ Գենե մի անգամ խորհրդակցություն չհրավիրեց, որպեսզի կոլեկտիվի հետ թեկուզ մի հարց քննարկի։ Թքած ուներ, որովհետեւ նրա համար կարեւորն իր պաշտոնն էր ու բարձր աշխատավարձը։

Ներհիմնարկային նրա ճամփորդությունը սահմանափակվում էր միայն պաշտոնական աշխատասենյակ-զուգարան երթուղով։ 

Ինչո՞ւ եմ գրում այս տողերը։ Հիշում եմ, թե նա ոնց էր քուն ու հանգիստը կորցրել, կոշիկների ծայրից մինչ ականջները կարմրատակել, երբ իր ղեկավարած հիմնարկի պատասխանատու աշխատողներից մեկն ու այլ հիմնարկում աշխատող նրա քաղծառայող մի այլ ընկեր կոլեկտիվ նամակ էին ստորագրել` ուղղված տարիներ շարունակ իրեն բարձր պաշտոններում տեղավորող պարոնին` իր պաշտոնավարման ժամանակ տեղի ունեցած աներևւակայելի մեծ աղետի համար անձնակսն պատասխանատվության կապակցությամբ։ 

Ո՜նց թե, նրա տիրոջ դեմ էին գրել։ Ո՞նց են համարձակվել` մտածում էր, որովհետեւ բոլորին իր արժեհամակարգով ու իր արշինով էր չափում, չիմանալով, որ կան մարդիկ, որոնք թքած ունեն իր տիրոջ ու ընդհանրապես բոլոր տերերի վրա, և նրանց համար գլխավորը ճշմարտությունն է, արդարությունը։

Այդ նամակից հետո շատ ջրեր են հոսել, ու նրան այնքա՜ն լավություններ արած պարոնը հայտնվել է թշնամու բանտում։ Վերոհիշյալ կոլեկտիվ նամակը ստորագրող երկու ընկերները, որ հիշյալ երկրի ղեկավարի պաշտոնավարման տարիներին տասնյակ հազարավորների պես միայն տուժել են ու հաստատ նա իրենց աչքի լույսը չէր, սոցիալական ցանցում ու մամուլում տարբեր առիթներով ակնարկել են, որ ցավում են թշնամու բանտում հայտնված  այդ պարոնի, մյուս անձանց ու հատկապես Ռուբեն Վարդանյանի և Դավիթ Իշխանյանի համար, որովհետևւ թշնամին նրանց կալանավորել է նրա համար, որ հայ են ու այդ երկրի բարձր պաշտոնյաներ։

Բայց ահա, սույն «պարոնն» այդպես էլ ձայն ու ծպտուն չհանեց, մի բառ անգամ չարտաբերեց ի պաշտպանություն իրեն այնքա՜ն լավություն արած ղեկավարի։

Ու ոչ միայն նա։ Այդպիսի մոլախոտերը ցավոք շատ-շատ են։ Թշնամու բանտում հայտնված վերոհիշյալ ղեկավարի շնորհիվ բարձր պաշտոններում հայտնված, ոչնչից ամեն ինչ դարձած մյուսների կողմից ևս նման ցավ չի զգացվել, գոնե մեկ բառով չեն հիշել, ափսոսանք չեն հայտնել անօրեն ձեւով ձերբակալված, թշնամու բանտում հայտնված այդ մարդկանց համար։

Այնպես որ, սույն արարածը միակ երախտամոռը չէ։ Այդ երկրի կադրերի ստվար մասը նրա նման են։

Հ.Գ. - Ինձ համար նշանակություն չունի ու բացարձակապես ինձ չի հետաքրքրում, թե այս տողերը սույն մակաբույծը կարդալո՞ւ է, թե՞ ոչ։ Այս ամենը ես գրել եմ, որպեսզի չիմացողները գոնե թեթեւ պատկերացում կազմեն այսպիսի մակաբույծբերի մասին, որպեսզի նրանք հասկանան, որ տարիներ շարունակ սրա պես «կադրերն» էին երկիր ղեկավարում, որի արդյունքում ի վերջո փոքրիկ այդ երկիրը կործանվեց։

ԱՐԵԳ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

Անփառունակ ժամանակագրություն

1- Ղարաբաղյան հարցը բարձրացվել էր պերեստրոյկայի պայմաններում որպես ներսովետական վերակառուցման հարց։ Գորբաչովի ոտքերն ընկած Ղարաբաղի միացում էինք մուրում։

2- Ադրբեջանցիք դա դիտեցին որպես իրենց ազգային հարց, և մեր գլխին սումգայիթ, բաքու, ամբողջ Ադրբեջանով մեկ հայկական ջարդեր սարքեցին ու արտաքսցին 400 հազար ադբեջանահայերին։

3- Հայերից ոչ մի համարժեք կոնցեպտուալ կամ ֆիզիկական պատասխան չեղավ կատարվողին. հակառակը, բարով-խերով հայաստանյան ազերներին առանց մեկ զոհի ճամփու դրեցինք ու շարունակեցինք միտինգվելն ու Գորբաչովից ուզելը։

4- Ի պատասխան մեր անհասկացողության, 1990-ի մայիսի 27-ին Երևանի կայարանում ռուսները կուտ տվեցին հայ «շուստրիներին», իբր թե զենքը վագոնում ազատ դրած է, արխային եկեք, վերցրեք, և 27 հոգու սպանեցին։ Մեր պատասխանը էլի զրո էր։

5- Այդ ընթացքում, իշխանության գալով, Լևոնը հրաժարվեց Ղարաբաղի միացման կոնցեպտից, թքեց 1989-ի դեկտեմբերի 1-ի Հայաստանի և Ղարաբաղի ԳԽ-ների միացյալ նիստի՝ երկու սուբյեկտների միացման մասին որոշման վրա ու հարցը սարքեց Ղարաբաղի, այսպես ասած, դեմոկրատական ինքնորոշում-անկախացում։ Մինչև հիմա էդ «ինքնորոշման» տակ ենք ճկռած։

6- Սովետի անկումից հետ, մարսելով հայերի տեղահանությունը, Ադրբեջանը հարձակվեց և՛ Հայաստանի վրա (վերցրեց Արծվաշենը) և՛ Ղարաբաղի վրա ու արագորեն գրավեց Ղարաբաղի կեսը։
Հայոց փառապանծ «սպարապետը» այդ ժամանակ պաշտպանության նախարարն էր, և ինքը հաջողացրեց կորցնել այդ տարածքներն ու ահռելի քանակով զոհեր տվեց։

7- 1992-ի սեպտեմբերին, այդ խայտառակ պարտությունների պատճառով համաժողովրդական ապստամբություն եղավ ու Լևոնը ստիպված հեռացրեց «սպարապետին»՝ պաշտպանության ամբողջ ոլորտը հանձնելով Վազգեն Մանուկյանին։

Մանուկյանը Հայաստան կանչեց սովետական հայ սպաների, նրանց օգնությամբ կազմակերպեց հայոց բանակը, անցավ հակահարձակման, որն ի վերջո ավարտվեց 1994-ին, Լևոնի ու նորեն ջրի երես ելած «սպարապետի» կնքած անփառունակ բիշքեքյան ադրբեջանամետ պայմանագրով։

8- Դրանից հետո Ադրբեջանն անցել է այլ տակտիկայի՝ թուրքերի հետ միասին պաշարել են Հայաստանը, ներսում քաոս են հրահրում, կաշառում են հայ իշխանավորներին և արտագաղթի պարտադրում հայությանը։

Արդյունքում՝ երկրի կեսն արդեն արտագաղթել է, տնտեսությունն էլ զրոյացված է։ Այս տարիներին, ի պատասխան 2 կողմանի թուրքական ագրեսիայի, հայերի կողմից ոչ մի գործուն քայլ չի ձեռնարկվել՝ ով եկել է իշխանության, հալածել է իր ժողովրդին ու թալանել։

Իսկ նիկոլի գալով, հիմա հասել է երկրի կործանման վերջին փուլը. երկիրը լի է թուրքական փողերով սնվող ու կառավարվող տարատեսակ հայազգի, բայց հայակործան գործակալներով, որոնք միգուցե տեղյակ էլ չեն, թե ինչ են անում։ Բայց անում են սարսափելի բան՝ օրը ցերեկով գենոցիդում են սեփական ազգը։

9- Տարիների ընթացքում էլ, քանի որ ազգի սերուցքը զոհվեց Ղարաբաղում, քաղաքական ասպարեզը գրավեցին քաղցրալեզու մուղամբազները։ Դրության տեր դարձան կեղծ տղամարդիկ՝ դոշ ծեծելով հերոս ինքնահռչակված ճիվաղներ, մեծ-մեծ դուրս տվող ու մշտապես ջրի երեսին մնացող սրիկաներ, գողեր, ու կոպեկի մեռած «քաղաքական գործիչներ» ։
Սրանք էլ ավելի այլասերեցին-այլանդակեցին, իրենց տգետ ու տհաս թեզերով լցրեցին հայկական քաղաքական կյանքը, շեղեցին իրական անելիքներից, խլացրեցին բոլոր ադեկվատ ձայները՝ երկիրը տնտեսապես խելքի բերելու առաջնայնության մասին, դարձան հասարակական կարծիքի ձևավորման մոնոպոլիստներ, ու այսօր արդեն, մեծապես իրագործում են հենց թուրքերի ծրագրերը։

10- Մի քանի ամիս առաջ ես դեռ տեսնում էի մի քանիսին, որոնք, կարծում էի, թե կարող են երկրին տեր կանգնել։ Բայց գնալով համոզվեցի, որ սրանք էլ, առանց բացառության, նույն աղբն են։

11- 2010-ին ես առաջիններից մեկը հանդես եկա միացյալ Հայաստանի համապարփակ կոնցեպտով. հոդվածը մերժվել էր 4 խմբագրություններում և զոռով-շառով, Վարդգես Օվյանի միջամտությամբ, ի վերջո, տպագրվեց 2018-ին https://hetq.am/hy/article/87020

12- Մինչև նիկոլի գալը, ինչ որ տեսական ռեսուրս դեռ կար այն առումով, որ երկրի իշխանությունները շատ վատն են, բայց գոնե թուրք կամ թուրքամետ չեն և միգուցե, մի օր անցնեն այս կոնցեպտուալ տեսակետին։ Բայց նիկոլի գալով, այդ գաղափարն առհասարակ օրակարգից դուրս եկավ, որովհետև տղան Հայաստանն է զիջում թուրքին, ուր մնաց Ղարաբաղին տեր կանգնի։

13- Այ էս պայմաններում, պարզ է դառնում, որ ներհայկական բոլոր հայամետ ռեսուրսներն այսօր անհետացած են։ Առաջնային խնդիր է դարձել ոչ թե տարածքներ չզիջելը, այլ նոր գենոցիդից խուսափելը, որովհետև եթե երկիրը տնտեսություն չունի, մասնագիտական կորպուսն է ջնջխված, քաղաքացիական վիճակն է ողբալի, ազգայինն է ավերված, բանակ ասածն ընդամենը անզեն զինվորների ճաշարանի է վերածված, IT կոչվածը, որը տարիներ շարունակ բուտաֆորիկ դրոններ էր ցույց տալիս որպես նվաճում, այսօր ոչ միայն դրոն, այլև նույնիսկ հասարակ ավտոմատ արտադրել չի կարող։

Այ այս պայմանների պատճառով է, որ մարդկանց հույսը միայն և ընդամենը աշխարհաքաղաքական հրաշքներն են, որոնց էլ անհույս սպասում են։ Եվ այս պարագային, վիդիտելի, Վիտալի Բալասանյանը թշնամի է, ինչ է թե՝ հույսը ռուսի վրա է։
Բայց ոչհարգելիներս, ձեր հույսն էլ թուրքն է, բլեֆն է, էշ ձևանալն է։ Եթե ռուսի էստեղ մնալու հաշվին մի քանի տարի պետականություն ձգելու շանսը գոնե մի 10 տոկոս է, ապա ձեր անուղեղ կողկոնձոցի շանսը առհասարակ զրո է։

Դուք մի քնձռոտ նիկոլի սանձել չեք կարող, որևէ հարց մեջտեղ բերել չեք կարող, նիկոլի՝ ալիևին արած ազգային սարսափելի զիջումների մասին բերանններդ բացել չեք կարող, և ուժերդ Վիտալի Բալասանյանի վրա է պատո՞ւմ, որը գոնե փրփուրներից է բռնել։
Դո՞ւք եք ազգայինն ու տեխոնկրատը, դո՞ւք եք էս երկիրը պահողը, դո՞ւք եք մի չոփ արտադրողը։

30 տարվա մեջ ես չեմ հիշում, որ հայոց ավագանին, էլիտան, երևելիները երբևէ ու որևէ հարցում նախահարձակ լինեն, մի տեսական կամ կոնցեպտուալ պատասխան տված լինեն թուրքերին, ներքին հարցերում մի նորմալ արդյունքի հասած լինեն։ Ոնց ռեակտիվ էին 1988-ի ձմռանից, էնպես էլ մինչև այսօր ոչխարի պես ռեակտիվ են։
Ազգային իրական լիդեր չունենք, որը մեզ կառաջնորդի, բայց ունենք հազարավոր պնակալեզներ ու փչացածներ, պատեհապաշտ ողորմելիներ, որոնք ապրում են հանուն իրենց փողի, վայրկենական հաճույքի ու հիվանդագին նարցիսիզմի սպասարկման։
Ողբամ ձեր պահած ու պահվելիք երկիրը։

ԱՐԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Նիկոլ հրեշը

Նիկոլին ես բազմաթիվ բնորիշիչներ եմ վերագրում՝ հրեշ, խելագար, տականք, սրիկա, ճիվաղ, աննննննասուն։ Եվ այդ բոլորն իրար հետ վերցրած դեռ չեն բնորոշում էդ պատուհասի մասշաբն ու դրա իրագործած ավերումները մեր երկրի ու ազգի հանդեպ։
Էս նոթով ես ներկայացնելու եմ դրա արածներն ու ցույց տամ այն անդունդը, որում արդեն հայտնվել ենք։

Արդեն տարի ու կես շարունակ խելագարն ամեն օր մի նոր, ավերիչ խելագարություն է անում, ու մենք ապշած ու քար կտրած, դրա նորանոր արածներն ենք քննարկում՝ թե էս էլ արեց, էս էլ արեց, էս էլ արեց։
Ճիվաղն ինչ ուզում - անում է, ու հանրային-քաղաքական դիմադրությունը չկա։ Հարցն է, թե ինչու։ Չէ՞ որ դա արդեն հատել է անհնարինի սահմանը՝ 18 ամիս շարունակ անում է անհնարինը։

Անհնարիններից առաջինը իր հրապարակավ թիկնապահական ու զրահապատ անտուրաժն է։ Սկսելով ուսապարկով, ապա 10-նյակ թիկնապահական մեքենաների էսկորտով քաղաքում իբր անվախ հեծանիվ քշելու ճիվաղությունից, այսօր հասել է բացարձակ աբսուրդի՝ զինված թիկնապահական հատուկ գունդ է դրան սպասարկում, որին հիտլերն ու ստալինը կերազեին։ Ըստ որում երկու զրահապատ մեքենայով։

Վաշինգտոնում ապրելիս, ականատես եմ եղել, որ հաճախ երկու նույնատիպ նախագահական ուղղաթիռներ են զուգահեռ թռչում դեպի Սպիտակ Տուն։ Դրանով նախագահին խփելու ռիսկը երկու անգամ նվազում է։ Բայց քաղաքային երթևեկության մեջ իր մեքենան միակն է, և զուգահեռ ընթացող կրկնօրինակ չունի։

Ճիվաղը երկու զրահապատ նույնատիպ մեքենա է պատվիրել՝ 550 հազարով, որպեսզի իրեն խփելու շանսը կիսվի։ Եկեք հասկանանք, թե սա ինչ է նշանակում։
Ի տարբերություն ամերիկյան նախագահի, էդ ողորմելին համաշխարհային ոչ մի հարց չի լուծում, որ արտաքին վտանգ լինի։ Ումի՞ց է իր գերանվտանգությունն ապահովում։ Ներսում երկիրն է ավերում, և դրանով մեծ համակրանք ունի նաև մեր հիմնական թշնամու՝ թուրքերի մոտ։ Հետևաբար դա անասնական վախերի մեջ է հենց մեզանից։

Երբ լեւոնն եկավ իշխանության, իր առաջին հրամանը եղավ Բաղրամյան 26-ի դիմաց 3 մետրանոց ճաղեր կառուցելը։ Որովհետև գիտեր՝ տերերը հուշել էին, որ շատ շուտով անիծյալ է դառնալու մեզ համար։
Սա էլ շատ լավ գիտի, որ արդեն անիծյալ է ու փորձում է իրեն ապահովագրել ներքին պատահականություններից; Բայց էս մասշտաբների՞, հիտլերից, ստալինից ու ամերիկյան նախագահից դե՞ն։

Սա քաղաքական չէ, սա անասնական է, խելագարական, անմարդկային-ճիվաղային-հրեշային է։ Սա ապացույց է, որ բացի աննորմալ կենսաբանական վախերից, էդ ճիվաղը շատ լավ գիտի, թե ինչեր է արել ու դեռ ինչերի է գնալու մեր դեմ։

Դնեմ հիմնական հարցադրումները։

1- Դեռ գործի սկզբում դա կարողացել է անարգել հավաքագրել մոտ 200 լակոտ-սրիկաների, որպես թիմ. ո՞նց, գործակալական ուղղորդմա՞մբ, դրսից տրամադրվող փողո՞վ, կաշառքո՞վ։ Եթե էդպես է եղել, ապա դա ազգային դավաճաություն է։ Եվ հիմա շատ ցուցիչներ կան, որ այո, նիկոլը դավադիր, արտաքին օգնությամբ ու միջամտությամբ է վերցրել իշխանությունը։

2- Իր լոզունգերով դա կարողացավ հրապարակում հավաքել մեզ բոլորիս։ Ինչո՞ւ և ո՞նց։
Ինչու-ի իմ պատասխանն ունեմ, որովհետև սեռժն էր իր դանակով հասել մեր բոլոր ոսկրերին։ Բայց ոնց-ի պատասխանն ինձ համար դեռ պարզություն չունի։ Կասկածում եմ, որ զուգահեռ պրոցեսին, դրսում ֆանտաստիկ գրագետ, ու մեր հոգեբանությանը մանրամասն տեղյակ մեթոդական think tank է աշխատել, որն ամեն պահի հուշել է անելիքը։

3- Իշխանությունը վերցրեց բազմաքայլ ճիվաղություններով՝ սկսած Մարիոթի իր աչք ֆռացնելու ռազբիռատներից ու պառլամենտում իր հրաժարական-վերընտրությունների կրկեսից։ Ինչո՞ւ մենք դրա մեջ չնկատեցինք ապագա նիկոլին։
Իմ կարծիքով՝ նորից սեռժի պատճառով. մեր հիմնական շարժիչն էր՝ միայն ոչ սեռժը, ամեն հնարավոր մեթոդով։

4- 100 օրվա հաշվետվությունը վերածեց խեղկատակության։ Ո՞նց կարողացավ ու ինչո՞ւ մեր կողմից հարված չստացավ։
Այ էստեղ արդեն իմ կարծիքով սեռժը չէր մեղավորը, այլ մեր քաղաքագիտական տգիտությունը։

5- մարսելով 100 օրը, գնաց միանձնյա ավագանու ու պառլամենտի ցուցակները կազմելուն։ Սա բացահայտ ֆաշիզմ էր։ Բայց կարողացավ գլուխ բերել՝ բոլորին հիպնոզած, էշի տեղ դրած՝ ընտրեցնել տվեց 2 ցուցակն էլ։ Ապա իր ընտրեցրած մարդկանցով իրեն ընտրեցրեց։ Ո՞նց։

Մասնակի պատասխաններ ունեմ՝ նույն արմատն է՝ քաղաքականապես ազգովի տգետ ենք ու ոչ մի կերպ դրա, նույնիսկ այբուբենը չենք սովորում։
Բայց մեխանզիմը՝ թե ինչպես կարողացավ ընտրական ահռելի մեքենան սարքել իր խաղալիքը, մարդկանց էլ անուղեղ զոմբիներ, դա ինձ աղոտ է։ Իմ բազմաթիվ հոդվածներում ես էդ հարցը ահազանգել եմ դեռ մայիս-հունիսից, որ եթե ժողովրդավար ես, ապա եղած պառամենտը շատ էլ հարմար է՝ քեզ ընդդիմություն կլինի ու դու ստիպված ես լինելու ճիշտ աշխատել։ Բայց ոչ մի արձագանք չեղավ։

Տասնյակ իբր կուսակցություններ ու մի էդքան էլ անհատ քաղգործիչներ կային, ոչ մեկը չասաց՝ հլա ստո՛պ, ա՛յ հիտլեր, էս ի՞նչ ես անում, դու ո՞վ եղար, որ միայնակ իշխանություն կերտես։ Այ այդ լռության բացատրությունը չունեմ։
Հիմա էլ ամբողջական իշխանության հետապնդման մոլուցքի մեջ է, ուզում է, որ մինչև փողոցի հավաքարարը իր նշանակածը լինի։

6- Սահմանադրականի դատավորներին առաջարկեց կաշառքով հեռանալ։ Սրա վրա արդեն ոչ միայն քաղգործիչները, այլ ողջ հայ ազգը պետք է ելներ ու դրան մեղմ «բացատրեր», որ սրիկա, դու մեր հարկերի հաշվին քրեական գործարքի ես գնում՝ չենք թողնելու, պատժելու ենք քեզ։

Մարսեց, դա էլ մարսեց, մինչև հիմա ոչ մի ձայն չկա, որ դա ազգի դեմ մեծագույն, հրապարակային հանցագործությունն էր։
Հիմա էլ արդեն անցել է բոլոր չափերը ու մտել ամենալկտի բեսպրեդելի մեջ՝ վոյաժներ, փողի բացահայտ թալան կնոջ միջոցով, հարկերի հաշվին պետական աշխատողների ամսական կաշառք, հակառակորդների անմեղսունակ հետապնդումներ, որին մասնակցում է գրեթե ողջ ուժայինն ու իրավականը։
Վազգեն Սարգսյանը 2 ընտրություն էր կեղծել, որով երկիրը մտցրեց դժոխք։
Սա ընտրություն չի կեղծել, սա ընտրությունը, իշխանությունը, կառավարությունը, պետականն ու ազգայինը վեր է ածել ֆարսի, աբսուրդի, անմարդկայինի։

Իր արածների քաղաքական մասշտաբով սա արդեն 10-նյակ անգամներ գերազանցել է գումարային նախորդ 4-ին՝ լեւոնին, «սպարապետին», ռոբին ու սեռժին։
Դրանցից ոչ մեկը լկտիության էս որակը չէր ունեցել։ Ոչ մեկն ամեն ինչը ֆարսի չէր վերածել, ոչ մեկն էս մասշտաբների չէր մթնեցրել երկրի ապագան։
Անելիքը մեր բոլորինն է՝ քաղաքագիտորեն կրթվելն է, ամեն կողքինից քաղաքացիականություն պահանջելն է, բոլորի աչքերը բացելն է, սթափվելն ու էդ ճիվաղին գահընկեց անելը։
Ամիսների հարց է՝ կամ ինքը, կամ հայոց պետականությունը։

ԱՐԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Ֆեյսբուքյան էջից